|
PIELGRZYMKI JANA
PAWŁA II DO
POLSKI
1. 2-10.06.1979: "GAUDE MATER
POLONIA"
Warszawa, Gniezno, Częstochowa, Oświęcim, Kraków,
Kalwaria Zebrzydowska, Wadowice, Nowy Targ
Pierwsza wizyta Jana Pawła II w Polsce (2-10 czerwca)
przebiegała pod hasłem "Gaude Mater Polonia", a streszczała się w
słowach papieskiej modlitwy na ówczesnym placu Zwycięstwa w
Warszawie: "Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze Ziemi. Tej
ziemi!" I rzeczywiście, pielgrzymka ta, rozpoczęta w wigilię
uroczystości Zesłania Ducha Świętego, okazała się wielkim tchnieniem
Ducha, budzącym społeczeństwo polskie po kilkudziesięcioletnim
letargu komunistycznego uśpienia. W ten sposób zostało niejako
ukoronowane duszpasterstwo Kościoła w okresie niewoli - tak
charakterystyczna dla Kościoła w Polsce "teologia wolności".
W Gnieźnie z kolei padły wówczas prorocze słowa
ukazujące niezwykły sens pontyfikatu Karola Wojtyły. "Czyż Chrystus
tego nie chce, czyż Duch Święty tego nie rozsądza, ażeby ten
Papież-Polak, Papież Słowianin, właśnie teraz odsłonił duchową
jedność chrześcijańskiej Europy, na którą składają się dwie wielkie
tradycje: Zachodu i Wschodu".
Owoce tej wizyty zbieramy do dziś. Jan Paweł II
wystąpił wówczas w roli nie tylko proroka, ale i inspiratora
przemian społecznych, jakie niebawem miały nastąpić. Bez tej
pielgrzymki do Polski nie byłoby "Solidarności", nie byłoby roku
1989, nie byłoby wreszcie dzisiejszego procesu integracji
europejskiej.
 Wszystkie homilie i przemówienia z 1979
roku
2. 16-23.06.1983: "POLSKO,
OJCZYZNO MOJA"
Warszawa, Niepokalanów, Częstochowa, Poznań,
Katowice, Wrocław, Góra św. Anny, Kraków
 Druga pielgrzymka (16-23 czerwca),
odbywająca się w mrokach stanu wojennego, ukazywała Polakom głębszy,
chrześcijański wymiar nadziei. Jan Paweł II w przemówieniach do
ówczesnych władz nie pozostawił wątpliwości co do swojego
negatywnego stosunku wobec wprowadzenia stanu wojennego. Nawiązując
w Warszawie do rocznicy odsieczy wiedeńskiej, Ojciec Święty mówił o
warunki dzisiejszego zwycięstwa: "Wszyscy zdajemy sobie sprawę z
tego, że nie chodzi o zwycięstwo militarne, jak przed trzystu laty,
ale o zwycięstwo natury moralnej" . "Miłość jest potężniejsza niż
śmierć" - mówił Papież w trakcie Mszy św. w Niepokalanowie, gdzie
przez lata żył o. Maksymilian Kolbe. W sytuacji, kiedy niedawno
jeszcze na ulicach polskich miast stały czołgi, Jan Paweł II wzywał:
"Nie daj się zwyciężyć złu, ale zło dobrem zwyciężaj" (Rz 12, 21).
"Drodzy Bracia i Siostry! Ewangeliczny program, trudny - ale
możliwy. Program nieodzowny" - mówił Papież. Rok później, właśnie
realizując ten ewangeliczny program, męczeńską śmierć poniósł ks.
Jerzy Popiełuszko.
Wszystkie homilie i przemówienia z 1983
roku
3. 8-14.06.1987: "DO KOŃCA ICH
UMIŁOWAŁ"
Warszawa, Lublin, Tarnów, Kraków, Szczecin,
Gdynia, Gdańsk, Częstochowa, Łódź
 Trzecia pielgrzymka (8-14 czerwca)
miała charakter wyraźnego upomnienia się o podmiotowość narodu.
Odbyła się w ramach II Krajowego Kongresu Eucharystycznego, który
przebiegał pod hasłem "Do końca ich umiłował" (J 13, 1). Przesłanie
Papieża streszczają słowa św. Pawła - "Jeden drugiego brzemiona
noście". Już pierwszego dnia, na Zamku Królewskim w Warszawie Ojciec
Święty stanął z otwartą przyłbicą przed przedstawicielami
totalitarnej władzy: "Każdy z tych ludzi ma swoją osobową godność -
mówił, wstawiając się za rodakami - ma prawa tej godności
odpowiadające. W imię tej godności słusznie wszyscy dążą do tego,
aby być nie tylko przedmiotem nadrzędnego działania władzy,
instytucji życia państwowego - ale być podmiotem. A być podmiotem to
znaczy uczestniczyć w stanowieniu o 'pospolitej rzeczy' wszystkich
Polaków".
Do młodzieży skierował Papież wówczas apel o "własne
Westerplatte", czyli wartości, których się broni do ostatka.
W słynnym kazaniu na gdańskiej Zaspie ukazywał
znaczenie świadectwa "Solidarności" - nie tylko dla Polski, ale
również dla Europy i świata. Stanowiło to preludium tego, co
niebawem miało się wydarzyć w tej części Europy.
Obok spotkania z ludźmi pracy i młodzieżą wielkie
znaczenie miało spotkanie z rodzinami w Szczecinie. "Nie ma
skuteczniejszej drogi odrodzenia społeczeństwa - powiedział tam
Papież - jak ich odrodzenie przez rodziny!" Uwieńczeniem wizyty było
pamiętne wołanie Papieża o nową ewangelizację na ziemi polskiej, a
skierowane z warszawskiego placu Defilad.
Wszystkie homilie i przemówienia z 1987
roku
4. 1-9.06; 13-16.08.1991: "BOGU
DZIĘKUJCIE, DUCHA NIE GAŚCIE"
Koszalin, Rzeszów, Przemyśl, Lubaczów, Kielce,
Radom, Łomża, Białystok, Olsztyn, Włocławek, Płock, Warszawa
 Czwarta pielgrzymka (1-9 czerwca) była
wizytą w wolnej już Ojczyźnie. Papież trafił niejako w epicentrum
dyskusji o kształcie przyszłej rzeczpospolitej - wielkiego, nawet
brutalnego sporu o miejsce chrześcijaństwa w odbudowywanym państwie.
Papież-Polak starał się przestrzec swoich rodaków przed
absolutyzacją pojęcia wolności. "Poza prawdą wolność nie jest
wolnością - powiedział w Olsztynie. - Jest pozorem. Jest nawet
zniewoleniem". Wśród katalogu niezbywalnych praw człowieka, na
jakich bazować winno życie społeczne, wymienił kilkakrotnie prawo do
życia od poczęcia do naturalnej śmierci. Przedmiotem poważnej troski
Następcy św. Piotra był również Kościół lokalny w Polsce, a w
pierwszym rzędzie przygotowanie go do odpowiedzi na zupełnie nowe
wyzwania duszpasterskie. Wyrazem tego było m.in. uroczyste otwarcie
II Polskiego Synodu Plenarnego. Papież postawił Kościołowi pytanie o
kształt jego obecności duszpasterskiej w zupełnie nowych warunkach
historycznych, zaś w przesłaniu do polskich biskupów napisał: "W
poprzednim układzie (...) Kościół stwarzał jakby przestrzeń, w
której człowiek i naród mógł bronić swoich praw (...) W tej chwili
(....) człowiek musi znaleźć w Kościele przestrzeń do obrony
poniekąd przed samym sobą: przed złym użyciem swej wolności, przed
zmarnowaniem wielkiej historycznej szansy".
W niezwykłej atmosferze odbywał się VI Światowy Dzień
Młodzieży w dniach 13-16 sierpnia na Jasnej Górze, dokąd Papież
przybył niejako w drugiej turze swojej pielgrzymki. Na spotkanie
przyjechał ponad milion młodych, w tym sto tysięcy zza wschodniej
granicy. W wygłoszonej w siedmiu językach homilii Jan Paweł II
wezwał Europę, aby oddychała oboma swoimi płucami.
Wszystkie homilie i przemówienia z 1991
roku
5. 22.06.1995: CZAS PRÓBY POLSKICH
SUMIEŃ TRWA
Skoczów, Bielsko-Biała, Żywiec
Głównym akcentem piątej wizyty Papieża w Ojczyźnie
(kilkugodzinny pobyt w diecezji bielsko-żywieckiej 22 czerwca przy
okazji pielgrzymki do Republiki Czeskiej) było ukazanie pilnej
potrzeby kształtowania sumień jako podstawowego warunku życia w
społeczeństwie pluralistycznym, w demokracji. Wizyta w Skoczowie
(przy okazji pielgrzymki do Czech i kanonizacji Jana Sarkandra)
nastąpiła w momencie, kiedy polska demokracja - w opinii większości
obserwatorów - znalazła się w bardzo poważnym kryzysie. "Czas próby
polskich sumień trwa" - powiedział Ojciec Święty. Szerokim echem,
nie tylko w Polsce, odbiły się zwłaszcza papieskie słowa o
nietolerancji w dobie demokracji: "Wbrew pozorom, praw sumienia
trzeba bronić także dzisiaj. Pod hasłami tolerancji, w życiu
publicznym i w środkach masowego przekazu szerzy się nieraz wielka,
może coraz większa nietolerancja. Odczuwają to boleśnie ludzie
wierzący. Zauważa się tendencję do spychania ich na margines życia
społecznego, ośmiesza się i wyszydza to, co dla nich stanowi nieraz
największą świętość"- mówił Papież.
Wszystkie homilie i przemówienia z 1995
roku
6. 31.05-10.06.1997: "CHRYSTUS
WCZORAJ, DZIŚ I NA WIEKI"
Wrocław, Legnica, Gorzów Wlkp., Gniezno, Poznań,
Kalisz, Częstochowa, Zakopane, Ludźmierz, Dukla, Krosno,
Kraków
Kolejna pielgrzymka Jana Pawła II do ojczyzny (31
maja -10 czerwca) na jego życzenie związana została bezpośrednio z
46. Międzynarodowym Kongresem Eucharystycznym, który przebiegał we
Wrocławiu pod hasłem "Chrystus wczoraj, dziś i na wieki" (Hbr 13,
8). Wizyta była też związana z europejskimi obchodami tysiąclecia
śmierci św. Wojciecha, w których uczestniczyli prezydenci siedmiu
państw. "Nie będzie Europy, dopóki nie będzie ona wspólnotą Ducha" -
stwierdził Ojciec Święty nad grobem św. Wojciecha w Gnieźnie.
Nawiązując do przesłania kluczowych postaci tej pielgrzymki:
świętych Wojciecha i królowej Jadwigi, którą kanonizował w Krakowie,
Ojciec Święty wezwał Kościół w swej Ojczyźnie do bardziej
zdecydowanego otwarcia się na Europę. Zauważył, że to właśnie
Kościół w Polsce "może ofiarować jednoczącej się Europie swoje
przywiązanie do wiary, swój natchniony religijności ą obyczaj,
duszpasterski wysiłek biskupów i kapłanów, i zapewne wiele jeszcze
innych wartości, dzięki którym Europa mogłaby stanowić organizm
pulsujący nie tylko wysokim poziomem ekonomicznym, ale także głębią
życia duchowego". Przesłanie Jana Pawła II miało charakter wielkiego
wołania o jedność chrześcijan u progu nowego tysiąclecia. "Z drogi
ekumenizmu nie ma odwrotu!" - powiedział we wrocławskiej Hali
Ludowej, w trakcie ekumenicznej modlitwy wieńczącej Kongres
Eucharystyczny. Sakrament Eucharystii został ukazany przez Papieża w
perspektywie miłości społecznej. Dzielenie Chleba Eucharystycznego -
przypomniał - powołuje nas do dzielenia wszystkiego, co mamy z tymi,
którzy najbardziej potrzebują. "Strzeżcie się wszelkich pokus
wyzysku. W przeciwnym razie każde dzielenie Eucharystycznego Chleba
stanie się dla was oskarżeniem!" Ojciec Święty i tym razem podjął
temat wolności. "W sytuacji pustki w dziedzinie wartości, gdy w
sferze moralnej panują chaos i zamęt - wolność umiera, człowiek z
wolnego staje się niewolnikiem - niewolnikiem instynktów,
namiętności czy pseudowartości. (...) Prawdziwa wolność zawsze
kosztuje" - mówił we Wrocławiu. Podczas spotkania z ludźmi kultury z
okazji 600-lecia Wydziału Teologicznego UJ w Krakowie Jan Paweł II
zwrócił uwagę, że wraz z upadkiem ideologii marksistowskiej "wielki
spór o człowieka" bynajmniej się nie zakończył. "Formy degradacji
osoby ludzkiej oraz wartości życia ludzkiego stały się bardziej
subtelne, a tym samym bardziej niebezpieczne. Potrzeba dziś wielkiej
czujności w tej dziedzinie!"
Wszystkie homilie i przemówienia z 1997
roku
7. 5-17.06.1999: "BÓG JEST
MIŁOŚCIĄ"
Gdańsk, Sopot, Pelplin, Elbląg, Licheń, Bydgoszcz,
Toruń, Ełk, Wigry, Siedlce, Drohiczyn, Warszawa, Sandomierz, Zamość,
Radzymin, Łowicz, Sosnowiec, Kraków, Stary Sącz, Wadowice, Gliwice,
Częstochowa
 Istotą papieskiej pielgrzymki (5-17
czerwca), opartej na ośmiu ewangelicznych błogosławieństwach, było
wezwanie do szczególnie intensywnego świadectwa chrześcijańskiego u
progu nowej epoki, jaką otwiera symbolicznie Wielki Jubileusz
Zbawienia. Podczas wizyty przebiegającej pod hasłem "Bóg jest
miłością" (1 J 4,8) Papież odwiedził aż 21 miejscowości i
beatyfikował 108 Polaków, męczenników z czasów II wojny światowej. W
homilii na zakończenie Synodu Plenarnego, 11 czerwca w archikatedrze
warszawskiej, Ojciec Święty apelował o pogłębienie "świadomości
eklezjalnej" polskich katolików. W polskim parlamencie Papież
poruszył centralne problemy współczesnej demokracji. Podkreślił
rolę, jaką odegrał Kościół w Polsce nie tylko w przezwyciężeniu
systemu totalitarnego, ale również w budowaniu demokracji opartej na
"mocnych zasadach etycznych". Przypomniał, że demokracja i wolny
rynek zawierają w sobie duży potencjał dobra, ale ostrzegł przed ich
idealizowaniem. Krytykował postrzeganie demokracji wyłącznie jako
zespołu mechanizmów służących osiągnięciu chwilowej większości.
Jan Paweł II poruszył również problem zjednoczenia
Europy. "Polska ma pełne prawo, aby uczestniczyć w ogólnym procesie
postępu i rozwoju świata, zwłaszcza Europy. Integracja Polski z Unią
Europejską jest od samego początku wspierana przez Stolicę
Apostolską" - podkreślił.
Pielgrzymka ta - jak żadna inna - obfitowała w
niezwykłe, a nawet pełne dramatyzmu przeżycia. Na Błoniach w
Krakowie ponad 2,5-milionowy tłum zamarł, gdy obwieszczono, że Jan
Paweł II nie może przybyć z powodu nagłej choroby. Podczas
niezapomnianego wieczoru w Wadowicach, Jan Paweł II w sposób
dowcipny i wzruszający (słynne kremówki!) wspominał swe dzieciństwo
i młodość w perspektywie upływającego czasu. Niepowtarzalny
charakter miały też odwiedziny u państwa Milewskich - prostych
rolników, którzy opowiedzieli Papieżowi o trudnych problemach
polskiej wsi w okresie transformacji.
Jednym z najbardziej przejmujących akcentów tej
pielgrzymki była papieska modlitwa na placu Piłsudskiego w
Warszawie, kiedy Ojciec Święty z mocą powtórzył to samo wezwanie do
Ducha Świętego, które zapoczątkowało przebudzenie się narodu
polskiego przed 20 laty, po długich latach niewoli: "Niech zstąpi
Duch Twój i odnowi oblicze ziemi. Tej Ziemi!".
Wszystkie homilie i przemówienia z 1999
roku
8. 16-19.08.2002: "BÓG BOGATY W
MIŁOSIERDZIE"
Kraków, Łagiewniki, Kalwaria Zebrzydowska
Czterodniowa pielgrzymka Jana Pawła II do Ojczyzny
przebiegała pod hasłem: "Bóg bogaty w miłosierdzie" (Ef 2,4).
Głównym celem wizyty było poświecenie sanktuarium Bożego
Miłosierdzia w Krakowie Łagiewnikach, gdzie spoczywają szczątki św.
Faustyny Kowalskiej, wielkiej apostołki Bożego Miłosierdzia. Właśnie
ze względu na tematykę kultu Miłosierdzia Bożego, wizyta ta, jak
żadna poprzednia, miała charakter uniwersalny i cieszyła się dużym
zainteresowaniem świata.
Serwis internetowy nt. wizyty Jana Pawła II w
2002 roku
|
